Ko árape, 23 jasyrundy 2021, Yvy Marãe’ỹ omboty 16 ary temimoĩmby háicha.  Fundación Yvy Marãe’ỹ niko hína tetãygua aty oñemoheñoiva’ekue 23 jasyrundy 2005-pe, ha hekovéva leikuéra renondépe Decreto Py 9184/07 rupive. Opa hendáicha oñeha’ã oipytyvõmirekávo ko Paraguáipe ipyrendaporã ha imbareteve hag̃ua opaite teko ha ñe’ẽ, tove opavave tojokupyty; upéichante avei ko tetãme toñemomba’e derecho teko ha ñe’ẽ rehegua, tojeporujoja guarani ha castellano Estado ha tetãygua apytépe, toñemomba’e ha toñemombarete avaitevakuéra ñe’ẽ ha toñemboaje opaite tapichápe iderécho, oikovévo iñe’ẽme.

Ojapo 16 ary, pa tapicha romboaje ko temimoĩmby ha romoneĩ hekoguataha. Ko’ã arýpe, Yvy Marãe’ỹ guive romboguata heta tembiapo, jahechápa upéichape ojehyvykói, oñemombarete ha oñemopyenda ñe’ẽheta, ha Estado guive toñemboguata política añetete omombareteva’erã ñe’ẽnguéra, taha’e Paraguái, América y yvy tuichakue javeve. Heta roseminario’apo, roamandaje, roporohekombo’e, roñomongeta’apo ha roporoipytyvõ ikatuháicha oñemombarete ñe’ẽ ha teko tapichakuéra apytépe. Ko Paraguáipe, heta romba’apo ambue temimoĩmbýpe g̃uarã, umíva apytépe: Tekombo’e ha Tembikuaa Motenondeha, Tetã Arandupy Sãmbyhyha, Tetã Rembijokuái Sãmbyhyha, Tetã Parlamento, Coordinadora de Derechos Humanos del Paraguay (CODEHUPY), Red Contra Toda Forma de Discriminación ha hetaitereive atýpe g̃uarã.

Romba’apo avei aty tetã ambueyguápe, umíva apytépe: UNESCO, MERCOSUR Cultural, UNICEF, Amnistía Internacional ha ambueve. Fundación oĩva’ekue Taller de la Sociedad Civil-pe, rojoaju haguépe hetaiterei tetãygua aty, hatã omba’apova’ekue osẽ hag̃ua Léi Ñe’ẽnguéra Rehegua 2010-pe.

2012-pe romoheñói Instituto Técnico Superior de Estudios Culturales y Lingüísticos Yvy Marãe’ỹ, kóva niko oñemoañeteva’ekue MEC Resolución Py1261/12 rupive. Ko mbo’ehao rupive romboguata heta mbo’esyry, taha’e tecnicatura, diplomatura ha curso talleres. Amo gotyove ko arýpe ha 2022-pe heta mbo’esyry pyahu ko’ãvaichagua romoñepyrũtaroína, ikatu hag̃uáicha roporombokatupyry, jahechápa hetave tapicha oñangarekokuaa ha oñangarekoporãva tekopy ha ñe’ẽ rehe hetave ko’ẽreíre, ha péicha ñañangareko, jahyvykói ha ñamoherakuãvu Paraguái, Latinoamérica ha opaite tetã reko ha ñe’ẽ.

2015 guive Yvy Marãe’ỹ oñepyrũ investigación lingüística. Umi tembiapo romboguata Consejo Nacional de Ciencia y Tecnología (CONACYT) pytyvõme. Tembiapo kakuaavéva romboguatáva ñavõ arýpe hína Ñe’ẽasa, Ñe’ẽtekuaaty ha Ñe’ẽ ojehekovejopýva rehegua Amandaje, oĩhápe tetãygua ha pytaygua.  Upe poha rojapókuri upe 26, 27 ha 28 jasypoapy 2020-pe, yvytu pepo rehe. Upépe amo 1000 tapicha Paraguái ha hetaiterei tetã Abya Yala ha Europa-ygua oko’íkuri. Hetakuépe oñe’ẽ 28 tapicha katupyry mbo’ehaovusu ha ambue temimoĩmby pokõi tetãmegua: 8 Paraguaigua, 7 Brasil-gua, 5 Argentina-ygua, 1 Bolivia-ygua, 1 Uruguaigua, 1 Colombia-ygua, ha 5 Francia-ygua. Jasypo oúvape romyasãitaroína peteĩ aranduka ojejuhutahápe umi tapicha arandu oñe’ẽva’ekue jehaipy. Rombohapéma hag̃ua Amandaje Poteĩha rojapótava jasypateĩ 2021-me, jasykõi ohasava’ekue guive romboguataroína, opaite jasýpe, ñomongeta guarani ha América Latina ñe’ẽnguéra rehegua, heta tapicha arandu Paraguái ha ambue tetãygua omyasãihápe arandu, ha hetaiterei tapicha Paraguái, América ha Europa-ygua oikehápe oporohendu.

Yvy Marãe’ỹ guive rokombida mayma tetãyguápe jarojerávo tetã hekoheta ha iñe’ẽhetáva, tove opavave tojokupyty, ha tetãygua maymáva tañandejapaite ipype. Upéichante avei rojorure tetã ruvichakuérape tomoañete umi tembiapoukapy omoañetéva mayma tetãyguápe derecho oikovéve heko ha iñe’ẽme, ko’ýte ojapóvo omandáva Léi 4251/10 Ñe’ẽnguéra rehega. Mbyte rasa umi 6000 ñe’ẽ ojeporúva ko yvy ape ári niko oike tesaparápe; ko’ã mba’e ojehúva renondépe, upe 18 jasypakõi 2019-pe, Naciones Unidas Asamblea General omoañete kuatia ári ojapyhývo ary 2022-2032 Avaitéva Yvy Ape’arigua Ñe’ẽnguéra Pa’arýramo, ombohapeséva opaite ypykuéra ñe’ẽ poruharakuéra oñemomba’évo ijayvu rehe. Rokombida opaite temimoĩmby oporombo’éva, umi omba’apóva tekopy ha ñe’ẽ heta rehe ha opaite tetãygua ko yvy ariguápe tojoaju ko ñe’ẽ ñemomorã ha ñepysyrõ rehe, jahechápa oñondiva jahyvykói ha ñamoherakuãvu ñe’ẽnguéra yvotyty ko yvy ape ári.

Yvy Marãe’ỹ róga opyta Cnel. Romero 318 ha Cnel. Bogado, San Lorenzo táva, Paraguái-pe. Pumbyry: (021) 580548 ha (021) 3388241. Ñe’ẽveve: yvymaraey@yvymaraey.com.py

San Lorenzo, 23 jasyrundy 2021

Deja una respuesta

Tu dirección de correo electrónico no será publicada. Los campos obligatorios están marcados con *