Upe 14 jasyteĩ 2022-me oñemoheñói Guarani Ñe’ẽ Angirũ Ñanduti, amandaje ojejapova’ekuépe Yvy Marãe’ỹ rógape, San Lorenzo távape. Upe amandajépe ojejuhúkuri 30 tapicha rupi, ha yvytu pepo rehe katu oĩ 60 rupi; umíva oko’i heta departamento ha távagui ko tetãgui, ha upéichante avei tetã ambuégui. Ko joajuvusu oñemoañete peteĩ ary oñemba’apo rire ojejúvo. Omoñepyrũ ko joajuvusu 30 temimoĩmby ha 130 tapicha. Umi temimoĩmby ha tapicha ojejuhu Paraguáipe ha avei ambue tetãme: Argentina, Brasil, Canada, Estados Unidos, Suiza, Francia, España ha Italia.
Guarani Ñe’ẽ Angirũ Ñanduti niko hína pojoapy oñembyaty ha oñomoirũhápe temimoĩmby ha tapicha, taha’e umíva Paraguaipegua térã ambue tetãmegua, omba’apo hag̃ua guarani ñe’ẽ ko’ẽ pyahurã rehe. Ipype oikekuaa temimoĩmby ha tapicha omba’aposéva guarani rehe, kóva ojehayhu, ojehetejora, oñemyasãi ha ojeporu rekávo opa hendápe ha opa mba’erã Estado rembiapópe, tetãyguakuéra apytépe, ko tetãpýre ha avei tetã ambuépe. Oĩva guive ipype oñemongu’éta oiporúvo ko ñe’ẽ ayvúpe ha kuatia ári, ombohasávo mitã pyahukuérape ha oko’ívo omba’apo mamo oĩhápe ojehayhu ha ojeporúvo ko ayvu. Upéva ári, omoĩta michĩmi viru opaite arýpe jahechápa ojehepyme’ẽ tapicha omba’apova’erãpe ipype, taha’éma pytyvõhára, mbo’ehára, ñe’ẽpykuaahára, ñe’ẽasahára ha ambueve, tekotevẽramo; avei oikuave’ẽkuaa hembiapo ha hembiapokue oñemombarete rekávo ko pojoapy.

Mayma tapicha ha temimoĩmby oikéva ipype omba’apóta amokõi hendáicha: hyepy gotyo ha oka gotyo. Tapicha oikévape ipype oñepytyvõta oñe’ẽ, ohaiporã ha oiporúvo guarani hekovépe opa hendápe ha opa mba’erã; umi temimoĩmbýpe katu ojeykekóta oiporúvo guarani ñe’ẽ ikuatiakuérape, upéichante avei ayvúpe hembiapo ko’ẽreireguápe. Upéichante avei oñemongu’éta hikuái oñomongeta, omba’ejerure ha ojejopývo Estado-pe omoañete hag̃ua opa mba’e omandáva Léi 4251/10 ha ambueve tembiapoukapy ko tetã ha ambue tetãmeguáva ombohapéva ñe’ẽnguéra ñeñangarekorã. Maymave omba’apóta guarani ñe’ẽ ojeporúvo opa hendápe ha opa mba’erã tetã ñe’ẽ tee háicha, castellano javeve.

Ñandutiguakuéra

Oikekuaa ipype tapicha ha tetãygua remimoĩmby omba’aposéva guive guarani ñe’ẽ ha ñe’ẽheta rehe. Ojoajukuaa ko’ág̃a térã kurivévo, oikese vove. Ipype ndoikekuaái Estado remimoĩmby.
Tapicha ha temimoĩmby ikatu oike ha omba’apo ipype kóicha:

  • Guarani angirũ moñepyrũhára. Ko’ãvahína tapicha oguerojeráva ha omboguatañepyrũva ko ñanduti jasyteĩ 2022-me. Ha’ekuéra oipytyvõta viru ha hembiapo rupi ko ñe’ẽ hekoresãikatuívo ha Ñanduti ipyenda ha ohupytývo opa mba’e ohekáva guive.
  • Guarani angirũ. Ko’ãvahína tapicha ha temimoĩmby oikéva ohóvo Ñandutípe ha oipytyvõva ichupe viru rupi, jahechápa ko ñanduti oñemongu’e, oñemohendaháicha ko kuatiápe. Ha’ekuéra avei oiporu ha oñemongu’eva’erã guarani ñe’ẽ hekoresãivévo.
  • Guarani ñe’ẽ ñangarekohára. Umivahína tapicha oikéva Ñandutípe omba’apóvo, ha ndaikatúi térã noipytyvõséiva viru rupi. Ha’ekuéra heta hendáicha omba’apokuaa ko ñe’ẽ ko’ẽ pyahurã rehe, oñemboguata rekávo tembiaporã oñemboguapýva ko kuatiápe.
  • Guarani ñe’ẽ myasãihára. Ko’ãvahína tapicha herakuãguasúva ha oikundahameméva tetãpy ha tetã ambue. Ha’ekuéra oñembokatupyryvéta guarani ñe’ẽ jeporúpe, ha oiporúta hekovépe mamo oimehápe, péicha omyasãi ha oikuaaukávo ko tetã ñe’ẽ tee.
  • Temimoĩmby térã empresa. Ko’ãvahína umi oiporúva guarani ñe’ẽ hembiapópe ha avei ikatu oipytyvõ viru térã ambue hendáicha ko ñanduti oñemongu’e ha oñemboguata hag̃ua.

Ko’ãvahína temimoĩmby omoheñoiva’ekue Guarani Ñe’ẽ Angirũ Ñanduti:

Universidad Nacional de Itapúa, Paraguay; EDUCOM Guarani (UNILA), Paraguay; Jubilados Nordeste Itapúa, Paraguay; Instituto Técnico Superior de Estudios Culturales y Lingüísticos Yvy Marãe’ỹ, Paraguay; Fundación Yvy Marãe’ỹ, Paraguay; Colectividad Paraguaya de Eldorado, Argentina; Cátedra de guaraní Escuela de idiomas FCF UnaM- Eldorado, Argentina; Ñamboguyguy Avañe’ẽ, Paraguay; Carrera de Tecnicatura Superior en Traducción Interpretación del Instituto Yvy Marãe’ỹ, Paraguay; Cátedra Guarani de la Universidad Central del Paraguay, Paraguay; Dicas de Guaraní, Brasil; Guarani Ñe’ẽ Rayhyhára Aty, Paraguay; Colegio Nacional Ramón Indalecio Cardozo, Paraguay; Centro Cultural Espacio-Expresión de Altos, Paraguay; Paraguaiguakuera Oikóva Ibiza-pe, España; Avañe’ẽ Kuaareka Aty (AKA), Paraguay; Asociación Amigos Ecologista Yvyty Rusu, Paraguay; Casa Paraguaya de Rosario, Argentina; Grupo Cultural Guaraní, Comodoro Rivadavia, Argentina: Jornada de Pueblos Originarios, Villa Gesell, Argentina; Japáy Guarani, Buenos Aires, Argentina; Sindicato de Periodistas del Paraguay (SPP), Paraguay; Iniciativa Añe’ẽse, Paraguay.

Tapicha oikuaasevéva ko joajuvusu rehegua térã oikeséva ipype guarani ñe’ẽ angirũramo ikatu ohai kóva ko correo-pe: guaraniangirupy@gmail.com; avei ohenói térã ohaikuaa ko pumbyrýpe 0981118374.

San Lorenzo, 16 jasykõi 2022

Deja una respuesta

Tu dirección de correo electrónico no será publicada.